(علمی اجتماعی)

بايد حوزه ها بينديشند كه در برابر اين تريبون بزرگ جهانى و با انبوه شنونده و بيننده، چه چيز براى عرضه دارند و از چه قالبى بايد بهره برند.

آيا مى شود بسان دوران قبيله اى، با ديگران ارتباط شفاهى داشت. اين گونه پيام دادن و پيام گرفتن، چقدر مى تواند نقش داشته باشد و در رساندن و گرفتن پيام، كارآيى؟

آيا مى شود بسان دوره كتابت، با مردمان، تنها از راه كتابت ارتباط داشت، آن هم به شكل بسيار ابتدايى و بدوى و بدون بهره گيرى از فنون جديد و پيوستن به دنياى الكترونيك و ....؟

پس بايد براى يابيدن جايى در عصر ارتباطات و دهكده جهانى كه ما زندگى مى كنيم، به تلاش برخاست، تلاشى عميق و همه جانبه. ما به گذشتگان، كارى نداريم كه چه كرده اند و چه نكرده اند. آنچه امروز رسالت ماست، حضور جدّى در دهكده جهانى و تبيين و تشريح پيام خود، با زبان رايج و عرضه آن در قالبهاى پذيرفته شده است. يا آماده كردن موادّى است كه رسانه هاى همگانى ما را به كار آيد و بتوانند از آن بهره برند و سخن ما را به ديگران برسانند، تا آنان كه در جبهه ما هستند، با آشنايى با استدلالهاى ما و توجيه شدن، بتوانند به درستى از عقيده خود به دفاع برخيزند و آنان كه در جبهه ما نيستند، دست كم، هدفها و آرمانها و برنامه هاى ما را بفهمند، شايد اين سبب گردد ديوارهاى جدايى فرو ريزند و ملتها در كنار يكديگر، به گونه مسالمت آميز و به دور از تعصبهاى كور، به تعاطى افكار بپردازند و حق جلوه كند و باطل به افول نشيند.

در اين روزگار نمى شود دست روى دست گذارد و تماشاگر جدايى فوج فوج جوانان مسلمان از دين و فرهنگ خودى شد، يا تنها با نگاشتن چند كتاب تخصصى، براى گروه خاص و در سطح فهم آنان، كار را تمام شده دانست و خود را بر كنار از مسؤوليت و از كنار گروه عظيمى كه تشنه دانايى و فهم دقيق مسائل و برنامه ريزى روشن براى زندگى خود هستند، گذشت و از نيازهاى آنان، چشم پوشيد، تا رهزنان دين و فرهنگ، آنان را از راه به در برند و وقتى سر از لاك خود در آورد كه بيغوله بانان، بر همه جا دست انداخته اند و حكم مى رانند.

امروز، هم دنيا مى خواهد بفهمد ما چه مى گوييم و هم مسلمانان كه در جاى جاى دار الاسلام مى زيند، مى خواهند وظيفه خود را بدانند.

امروز، انديشه وران، عالمان بزرگ دين، آنان كه حرفى و پيامى براى گفتن دارند، تا هر اندازه كه مقدورشان است، بايد از رسانه هاى همگانى و ابزار پيام رسانى بهره برند و پيام خود را به ديگران برسانند.

دانش فقه، گسترده است و عميق. كه دهها گروه بسان ما، اگر دست به كار شوند، نمى توانند تمامى مسائل آن را چنانكه بايد، بكاوند و حق مطلب را ادا كنند و نيازهاى مردمان و جامعه را به آن، برآورند.

 فقه، دانشى است عميق و گسترده، هر گروهى كه دست به كار شود، به اندازه توان و دانش خود مى تواند برگيرد و عرضه كند. افزون بر اين، زاويه هاى ديد، گوناگونند و حساسيتها متفاوت، پس گوناگونى و گستردگى و عمق مسائل فقهى و مسائل نوپيدا و نيازهاى جديد از يك سو، و اختلاف ديدگاهه، گوناگونى زاويه هاى ديد و مايه هاى علمى محققان از ديگر سو، ميدان گسترده اى را براى كار فراهم آورده اند و نشر دهها مجله و كتاب، زياد نخواهد بود، بويژه اگر هر گروهى آن گونه كه بايد، در پى نوآورى و ابتكار و در صدد عرضه مطلب راه گشا و پاسخ گويى به نيازهاى جامعه باشد.

روشن است اگر چنين شد و در اين ميدان افكار گوناگون به كار افتاد، دانش فقه رشد مى كند و قدرت پاسخ گويى به نيازهاى جامعه را مى يابد.

مسائل مستحدثه، با طبيعتى كه دارند، نو پايند. اجتهاد آنها ذهنى جوّال، پر اطلاع، مسلط بر اصول، قواعد فقه و محيط بر روح حاكم بر فقه مى طلبد. چه بسيار برخى نگاههاى علمى و متقنِ نو، با قالبه، باورها و انگاره هاى ثابت نماى گروهى از فقيهان، ناسازگار آيد، بايسته است اين بحثه، با همه نظرگاههاى موافق و مخالف طرح و نقد شوند، تا مباحث نوپيدا و حوادث واقعه، جايگاه واقعى خويش را بيابند.